أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

498

قانون ( فارسى )

گوشت را چگونه علاج كنيم . در علاج زياده گوشت ، داروهاى زدايندهء خشكاننده لازم است و تا دارو كمتر گزنده باشد بهتر است . رويانيدن گوشت زايد كار طبيعت است ؛ بايد طبيعت زخم را به حالت طبيعى پر از گوشت كند . اگر تو در رويانيدن گوشت به وسيلهء دارو به طبيعت كمك كردى ، از واجب طبيعت خارج است يعنى گوشتى كه مىرويد همان نيست كه تنها طبيعت خود به خود بدون كمك گرفتن از دارو كار را انجام داده باشد . پس چه شد ؟ رويانيدن گوشت خارج از حالت طبيعى و خارج از كاربرد طبيعت . و ممكن است خود طبيعت گاهى بدون كمك گرفتن از دارو در رويانيدن گوشت زياده‌روى كند و بيش از آنكه شايد و بايد است گوشت بروياند و از اندازهء لازم بيشتر شود . در اينجا چه شد ؟ شد كار طبيعت خارج از قانون طبيعى . پس در هر دو حالت بايد براى اين زياده گوشت چاره‌جويى كرده دارو را استعمال كرد . اين را نيز بدان ! كه داروهاى زدودن زياده گوشت بايد قرصهايى باشند كه از داروى كهنه نشده درست مىشوند ؛ اگر داروى چنين حالتى - هر دارويى كه باشد - كهنه گردد بهره نمىدهد . اگر ناگزير باشى كه دارو را دير استعمال كنى ، بايد از دارو قرصهايى ساخت و در جايى نگهدارى كرد كه هوا بر آن نيايد و فاسدش نگرداند . گويند : تفاله و ته‌نشين سركه در زدودن زياده گوشت بسيار خوب است ؛ امّا به عقيدهء من اين عقيده كاملا صحيح نيست و ته‌نشين سركه سزاوار اين همه مدح و ستايش نمىباشد . در هر حال اگر همين تفالهء سركه را قرص كنند يا به شكل فندق درآورند ، بهتر است ؛ زيرا نيرويش را بيشتر حفظ مىكند . برخى از اطباء گويند : اگر زرنيخ آب ، آب سير ، و سركه را بر زخم پاشند زياده گوشت را از بين مىبرد ؛ به عقيدهء من اين نوع از داروهاى مايع تندمزاج دو زيان دارند : اولا گوشت اصلى را در زخم براى تحليل رفتن آماده مىسازند و ناتوان مىكنند . دوما هواى فاسدكنندهء زخم را جذب مىنمايند . داروى زياده گوشت‌زداى تا پرمايه‌تر باشد بهتر است ؛ منظورم اين نيست كه در زدودن نيرومندتر باشد ، شايد دارو اگر كم‌مايه و آبكى باشد بيشتر بزدايد ، منظور اين است داروى پرمايه ( غليظ ) ثابت‌تر است ، از هوا كمتر تأثيرپذير است و چنين داروهاى غليظى كمتر نياز به مخلوط كردن با داروهاى زياد دارند . داروهاى زدايندهء گوشت زايد كه غليظند و به تنهايى كار را انجام مىدهند و زياد بر زخم دوام مىكنند عبارتند از : پوستهء نازك مس ، سوختهء صدف ، سوختهء هر دو خارپشت ( جوجه‌تيغى و تشى ) كه با گوشت سوخته شوند ، ليكن خاكستر جوجه‌تيغى و تشى ممكن است در پاكسازى كم‌تأثير و در گيرندگى گوشت بيش از حد لازم تأثير بخشند . و از اينها هم پرتأثيرتر : گلسنگ است كه آن را آسيا نامند . از گلسنگ قوىتر زاج سرخ ، سريش طلا ، زاج زرد ، زاج است ؛ اگر اينها سوخته شوند از نيروى دارويى و از درد گزشيشان مىكاهد .